Slaagkans
Vrijstelling en ontheffing: wie hoeft geen examen te doen?
29 september 2026 · 2 min
Je kunt van de inburgeringsplicht af op drie manieren: een vrijstelling omdat je al een geldig diploma hebt, een medische ontheffing, of — als B1 na minimaal 600 uur les niet haalbaar blijkt — examen doen op A2. Alle drie zijn beoordelingen: je moet ze aanvragen en onderbouwen, ze gaan nooit vanzelf in.
- Vrijstelling
- op grond van een diploma
- Ontheffing
- medisch, met bewijs
- 600 uur
- route naar A2, geen recht
| Route | Grond | Wie beoordeelt |
|---|---|---|
| Vrijstelling | een diploma dat al aan de eis voldoet | DUO |
| Medische ontheffing | een aandoening die leren blijvend verhindert | DUO, op medisch advies |
| Examen op A2 | B1 niet haalbaar na ≥ 600 uur les | DUO en gemeente |
De 600-uursregel is geen ontsnapping
Heb je minimaal 600 uur Nederlandse les gevolgd en blijkt B1 buiten bereik, dan kan het examen op A2-niveau in beeld komen. Let op: dat is een beoordeling van jouw traject, geen keuze die jij maakt. Je moet kunnen laten zien dat je de uren echt hebt gevolgd — dus bewaar je presentielijsten en facturen.
Medische ontheffing
Een medische ontheffing is bedoeld voor mensen die door een aandoening blijvend niet kunnen voldoen. Er hoort een onafhankelijk medisch advies bij; je eigen huisartsverklaring is niet genoeg. Bespreek het met je gemeente, die je verder helpt met de procedure.
Krijg je ontheffing of vrijstelling, meld dat dan ook voor je lening: het afronden van je plicht — via examens, een vrijstelling of de leerbaarheidstoets — is precies wat DUO meeweegt bij gedeeltelijke kwijtschelding.
Wat betekent dit voor jou
- Bewaar presentielijsten en facturen; zonder bewijs telt de 600-uursregel niet.
- Start een aanvraag zodra de grond bestaat, niet aan het eind van je termijn.
- Vraag je gemeente om de procedure — zij kennen de route en de formulieren.
Veelgestelde vragen
Telt mijn buitenlandse diploma als vrijstelling?
Soms. Het moet een diploma zijn dat aan de gestelde eis voldoet; DUO beoordeelt dat en vraagt vaak een apostille.
Krijg ik automatisch A2 na 600 uur?
Nee. Het is een beoordeling of B1 haalbaar is, geen automatisch recht.
Wil je weten of B1 voor jou haalbaar is? Meet het met een volledige oefentoets.
Doe een oefentoets B1Bronnen
- DUO — U gaat inburgerenofficieel
- DUO — Kwijtschelding leningofficieel
- Divosa — Veelgestelde vragen inburgeraars
Laatst gecontroleerd: 5 augustus 2026. Regels en bedragen veranderen — controleer je eigen situatie altijd bij DUO of de IND.
Een vraag over dit artikel? Mail ons.
Lees ook
- PVT en MAP uitgelegd — ook als je niet gaat werken
Twee verplichte onderdelen die geen taalexamen zijn: het PVT en de MAP. Je gemeente regelt ze en geeft ook de uitslag. Dit is wat ze inhouden en wanneer.
- Brede intake, leerbaarheidstoets en PIP: wat er echt gebeurt
Het gesprek en de toets aan het begin bepalen je route, je eindniveau en je tempo. Het resultaat is een besluit — en daartegen kun je bezwaar maken.
- B1-route, onderwijsroute of Z-route: welke is van jou?
Je route bepaalt je eindniveau en of je examen doet. De gemeente kiest hem na de brede intake, en wisselen kan soms nog. Dit zijn de drie routes naast elkaar.