Bijzin

De regel is één zin: na deze woorden gaat het werkwoord achteraan. Wat het lastig maakt, is dat je hem nodig hebt voor de twee dingen die een A2-bericht altijd moet doen — een reden geven en melden wat iemand zei — dus hij slaat voortdurend aan, en precies in de zinnen die je onder tijdsdruk bedenkt. Er valt na de eerste minuut niets meer te leren; er valt veel goed te doen.

Schrijven, en daar zitten de punten: elke taak die om een reden vraagt levert een omdat-zin op, en elke taak die een bericht doorgeeft een dat-zin. Het examen is handgeschreven, dus een verkeerde werkwoordspositie valt niet stilletjes te herstellen. Het bepaalt ook het begrip bij Lezen — een brief met `Wij vragen u het formulier terug te sturen zodra u het ingevuld hebt` zet het gegeven dat je nodig hebt achteraan in een bijzin, en een lezer die het werkwoord in het midden verwacht, stopt bij het verkeerde woord.

omdat ik ziek ben

Reden. De meest gevraagde bijzin van het hele examen.

dat ik morgen kom

Melden wat gezegd of geschreven is. Volgt op zeggen, schrijven, denken, weten, horen.

als het regent

Voorwaarde. Kan ook de zin openen, en dan keert de hoofdzin na de komma om.

of de les doorgaat

of in de betekenis "of ja dan nee", na vragen of weten. Niet de of die "dan wel" betekent.

Omdat ik ziek ben, kom ik niet.

Bijzin vooraan telt als plaats 1, dus de hoofdzin keert om: kom ik.

… omdat ik naar de dokter moet gaan.

Twee werkwoorden gaan allebei naar achteren, in die volgorde: hulpwerkwoord dan infinitief.

• Ik kan donderdag niet komen, omdat ik moet werken.

  ✗…, omdat ik moet werken niet.

  moet is het laatste woord. Cursisten schrijven omdat ik moet werken goed en één zin later omdat ik werk moet — de regel houdt stand; de aandacht niet.

• Ik hoorde dat de cursus in september begint.

  ✗Ik hoorde dat de cursus begint in september.

  dat stuurt begint naar achteren. Dit is de zin die je nodig hebt om iets door te geven, en de zin waarin het werkwoord het vaakst blijft staan waar een Engelse of Arabische volgorde het zou zetten.

• Als u niet kunt komen, belt u ons even.

  ✗Als u niet kunt komen, u belt ons even.

  Twee regels tegelijk: kunt komen achteraan in de als-zin, en belt u in de hoofdzin omdat de bijzin plaats 1 innam. Ze gaan samen goed of samen fout.

• +Uitzondering 1

  want hoort er NIET bij. Het verbindt twee hoofdzinnen en verandert niets: `Ik kom niet, want ik ben ziek`. omdat en want betekenen hetzelfde en gedragen zich tegengesteld, en daarom is want kiezen de veilige zet als je twijfelt — de zin klopt hoe dan ook, en want vraagt niets van je.

• +Uitzondering 2

  Bij twee werkwoorden achteraan komen beide volgordes in het echte Nederlands voor — `omdat ik moet werken` en `omdat ik werken moet`. De eerste is veel gewoner en die schrijf je; de tweede hoef je niet te maken, alleen te herkennen bij het lezen.

• ✗omdat goed doen en want vervolgens net zo behandelen, wat `want ik ziek ben` oplevert. Ze lijken uitwisselbaar en zijn dat niet.
• ✗Vergeten dat de hoofdzin omkeert als de bijzin vooraan staat. De komma is niet het einde van de regel, maar het midden ervan.
• ✗De regel kwijtraken naarmate de bijzin langer wordt. `omdat ik morgen met mijn zoon naar het ziekenhuis moet` is vier woorden langer dan de geoefende versie, en daar dwaalt moet af.