Conditionalis

Een B2-schrijver moet voorstellen doen, en een voorstel is een voorwaarde: als dit gebeurt, volgt dat. Het Nederlands verdeelt dat over een echte voorwaarde met als, een onwerkelijke met zou en een formele met mocht. Cursisten beheersen de eerste en mijden de andere twee, en dat zet een plafond op het register van alles wat ze schrijven. De vormen zijn niet moeilijk; moeilijk is dat alle drie werkwoorden naar achteren sturen en dat mocht omkeert zonder enig voegwoord.

Schrijven, en dan vooral de medium-taak, waarin je een probleem moet beschrijven en een oplossing moet voorstellen. Een oplossing die je plat neerzet is een wens; een oplossing als voorwaarde is een argument, en twee beoordelaars lezen dat verschil. De zinstaken die het grootste deel van het examen vormen geven je ook voorwaardelijke zinsbegin om af te maken. Bij Lezen argumenteren opinieteksten voortdurend in voorwaarden — wie schrijft het zou verstandig zijn beschrijft niet wat er gebeurt, en wie dat als feit leest beantwoordt de vraag verkeerd.

Als de gemeente meer overleg organiseert, groeit het draagvlak.

Echte voorwaarde. Beide helften blijven in de tegenwoordige tijd; de als-zin zet zijn werkwoord achteraan.

Als er meer overleg zou zijn, zou het draagvlak groeien.

Onwerkelijk of hypothetisch. Zou staat in beide helften en de hoofdzin keert om na de komma.

Mocht u nog vragen hebben, dan hoor ik het graag.

Formele voorwaarde. Mocht vervangt als en keert zelf om — er staat geen voegwoord voor.

Tenzij de kosten dalen, blijft het plan onhaalbaar.

Tenzij is de negatieve voorwaarde. Verder gedraagt het zich precies als als.

• Als de gemeente de bewoners eerder zou informeren, zou veel weerstand voorkomen kunnen worden.

  ✗Als de gemeente de bewoners eerder zou informeren, veel weerstand zou voorkomen kunnen worden.

  Een voorstel met de afstand van de schrijver erin verwerkt — de standaardvorm voor een aanbeveling in de medium-taak.

• Mocht deze oplossing niet haalbaar zijn, dan stel ik een alternatief voor.

  ✗Als deze oplossing niet haalbaar is, ik stel een alternatief voor.

  Mocht keert zelf om en dan opent de tweede helft. Eén zin die het register van een hele brief optilt.

• Zonder extra financiering is dit voorstel niet uitvoerbaar.

  Een voorwaarde helemaal zonder als. Zonder plus een zelfstandig naamwoord is korter dan een bijzin en leest zelfverzekerder.

• +Uitzondering 1

  Als kan wegvallen en dan keert de zin om: Heeft u vragen, dan hoor ik het graag. Formeel, correct en heel compact.

• +Uitzondering 2

  Zou is niet altijd voorwaardelijk: het verzacht ook een verzoek of een bewering. Ik zou zeggen dat is een slag om de arm, geen hypothese.

• ✗Vergeten dat de hoofdzin omkeert na een vooropgeplaatste voorwaarde. De komma voelt als een nieuwe start en dat is hij niet.
• ✗Als voor mocht zetten. Mocht draagt de betekenis van als al in zich; samen zijn ze ongrammaticaal.
• ✗Bij Lezen een zou-zin als feitelijke bewering lezen. Hij markeert een voorstel of een twijfel, en vragen over het standpunt van de schrijver draaien juist daarom.